Soms schie­ten woor­den

Ik heb iets voor u. Iets schoons. Iets om het week­end mee te begin­nen. Of de week. Of de len­te. Of elke maand die nog komen moet. Het gaat over Mari­na Abram­ović. Dat is een Ser­vi­sche kun­ste­na­res die aller­lei per­for­man­ces bedenkt, en ze is veel bezig met zelf­be­scha­di­ging en uit­put­ting. Dat is toch wat wiki­pe­dia zegt. Lees die wikipedia-pagina trou­wens. Mari­na is een hele slim­me kun­ste­na­res, maar tege­lij­ker­tijd ook zo zot als een deur. Ik geef een voor­beeld. In Rhythm 0, één van haar wer­ken, leg­de ze 72 voor­wer­pen op een tafel. Het publiek mocht die voor­wer­pen naar belie­ven gebrui­ken in com­bi­na­tie met het lichaam van de kun­ste­na­res. Som­mi­ge voor­wer­pen waren lief en zacht­aar­dig, zoals honing of een veer­tje. Ande­re voor­wer­pen waren agres­sie­ver, zoals een schaar of een scal­pel. Er lag ook een pistool en één kogel op tafel.

Mari­na had ook een lief. Een bij­zon­der lief. Haar lief heet­te Uwe Lay­sie­pen (Ulay), en samen maak­ten ze kunst waar­van Lien Van de Kel­der in haar mooie nieu­we pro­gram­ma Hoe­ra cul­tuur! zou zeg­gen: ’Morf morf wag­ahoe­ka hoe­ka brw­ob­be brw­ob­be plof­pa plof­pa poep­sie­brol.’ Want dat is wat ik door­gaans hoor als Lien Van de Kel­der iets zegt. En tus­sen haak­jes. Als ik bij Can­vas zou wer­ken en er zou iemand tij­dens een brain­storm oppe­ren om het nieu­we cul­tuur­pro­gram­ma Hoe­ra cul­tuur! te noe­men, dan zou ik op staan­de voet en wild om mij heen bra­kend mijn ont­slag indie­nen. Of wacht. Het is niet zomaar een cul­tuur­pro­gram­ma. Het is ’een cul­tuur­pro­gram­ma dat breed en toe­gan­ke­lijk is, maar dat ook ergens over gaat’. Ah. Uiter­aard. Nee, dan mag het. Want het woord Hoe­ra wordt wel vaker gebruikt in con­tex­ten die breed en toe­gan­ke­lijk zijn, maar toch ook ergens over gaan. Zoals de con­text van een ver­jaar­dags­feest­je en meer voor­beel­den kan ik nu niet zo onmid­del­lijk beden­ken. God­mil­jaar­de toch. Geef mij een emmer.

Ter­za­ke! Mari­na Abram­ović en Ulay maak­ten samen kunst. Eén van hun geza­men­lij­ke wer­ken heet­te Bre­a­thing In – Bre­a­thing Out, waar­in ze elkaar meer dan een kwar­tier leken te zoe­nen. In wer­ke­lijk­heid had­den ze siga­ret­ten­fil­ters in hun neus­ga­ten, waar­door ze gedwon­gen wer­den elkaars adem in te ade­men. Na zeven­tien minu­ten vie­len ze flauw door de over­do­sis kool­stof­di­oxi­de in hun lon­gen.

Op zeker moment wil­den de min­naars hun rela­tie beëin­di­gen, wegens ruzie, span­nin­gen, de hele bata­k­lang. Ze namen de beslis­sing om daar met­een maar een spi­ri­tu­e­le reis van te maken, en dat ging als volgt. Ze gin­gen bei­den aan één kant van de Chi­ne­se Muur staan, en wan­del­den naar elkaar toe. Nadat ze elk onge­veer 2500 km gelo­pen had­den, ont­moet­ten ze elkaar in het mid­den. Na een laat­ste knuf­fel zagen ze elkaar nooit meer. Dat klinkt alle­maal als veel gedoe en tra­gisch en hoe lang zijt ge dan aan het wan­de­len en wat voor weer is het daar. Maar ik vind het ook prach­tig. Ik vind het mooi en eer­vol en getui­gen van een diep res­pect voor elkaar. En die laat­ste knuf­fel is onge­twij­feld de schoon­ste knuf­fel in het hele fok­king uni­ver­sum geweest.

Maar het wordt nog scho­ner. Mevrouw Abram­ović ging gewoon ver­der met haar bij­zon­de­re per­for­man­ces. Een­tje daar­van heet The Artist Is Pre­sent. Tij­dens dit werk zat Mari­na twee weken lang elke dag aan een tafel in het MoMA in New York, en elke toe­schou­wer mocht heel even tegen­over haar komen zit­ten, om samen een minuut stil­te te delen. Voor vele toe­schou­wers was het een emo­ti­o­ne­le gebeur­te­nis, waar­van de onwe­zen­lij­ke web­si­te Mari­na Abram­ović Made Me Cry kan getui­gen. Als ge door­klikt naar die web­si­te, en ge zoudt daar per onge­luk blij­ven plak­ken zon­der terug naar hier te komen, dan zou ik dat niet eens zo erg vin­den. Maar dan zoudt ge wel de clou van dit ver­haal­ke mis­sen. En die clou komt nu.

Want wat gebeurt er tij­dens The Artist Is Pre­sent? Op zeker moment, tus­sen al die wil­le­keu­ri­ge nieuws­gie­ri­ge muse­um­be­zoe­kers door, komt er een oude beken­de tegen­over Mari­na zit­ten. Het is Ulay. Het jaar is 2010 en hun laat­ste knuf­fel dateert uit 1988. Wat er dan gebeurt, kan ik niet omschrij­ven. Omdat het te mooi is. Ga zelf maar kij­ken. Ga kij­ken en kijk dan de rest van de week naar niks anders meer. Nee, ook niet naar Hoe­ra cul­tuur!. Ga kij­ken en ga dan kei­hard uw lief knuf­fe­len.

Ga kij­ken en hou ver­der uw mond en laat woor­den tekort.

5 reacties

  1. Eddiefromohio schreef:

    Heb je de vol­le­di­ge docu­men­tai­re gezien ? Wel­licht wel. Schoon was niet het eer­ste dat in mij opkwam… Ik was er natuur­lijk ook niet bij.

  2. Eddiefromohio schreef:

    Ai. Ik heb dus mijn mond niet gehou­den … omdat het gepland en gezocht was. Gekun­steld.

  3. paul luif schreef:

    Ik ken mari­na A uit de 70 jaren via mijn werk. Wij maak­ten toen foto­wan­den van haar werk. Ik was toen nega­tief over haar zelf­mu­ti­la­tie, maar dit maakt veel goed. Hele­maal echt !!! Prach­tig !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *